Bé Gi¸o dôc vµ ®µo t¹o
Trêng §¹i Häc B¸ch Khoa Hµ Néi
--------------------------------------
LuËn v¨n th¹c sÜ khoa häc
VÊn ®Ò kiÓm duyÖt vµ phôc håi tr¹ng th¸i lçi
trong hÖ thèng qu¶n lý qui tr×nh
Ngµnh: C«ng nghÖ th«ng tin
Lª HiÕn Mai
Ngêi híng dÉn khoa häc: TS. Ph¹m Huy Hoµng
Hµ Néi 2007
Môc lôc
Më ®Çu ........................................................................................................... 1
Ch¬ng 1 ....................................................................................................... 2
Tæng quan ................................................................................................... 2
1.1. Giíi thiÖu ............................................................................................. 2
1.2. C¸c khÝa c¹nh cña dßng c«ng viÖc ...................................................... 4
1.2.1. Trõu tîng ho¸ c¸c yÕu tè cña hÖ thèng qu¶n lÝ luång c«ng viÖc 4
1.2.2. Sù cÇn thiÕt ph¶Ø cã mét c¬ chÕ kiÓm duyÖt vµ phôc håi tr¹ng th¸i
lçi …………………………………………………………………..8
1.3. M« h×nh tham chiÕu dßng c«ng viÖc [5] .............................................. 8
1.3.1. Tæng quan ..................................................................................... 8
1.3.2. CÊu tróc dßng c«ng viÖc ............................................................... 9
1.3.3. DÞch vô ban hµnh dßng c«ng viÖc ............................................... 10
1.3.4. §Þnh nghÜa qu¸ tr×nh ................................................................... 22
1.3.5. C¸c chøc n¨ng dßng c«ng viÖc kh¸ch ......................................... 27
1.3.6. C¸c chøc n¨ng øng dông ®îc cÇu viÖn ..................................... 32
1.3.7. C¸c thao t¸c dßng c«ng viÖc ....................................................... 35
1.3.8. C¸c hÖ thèng ®iÒu khiÓn ............................................................. 42
Ch¬ng 2 ..................................................................................................... 45
M¹ng Petri vµ c¸c thuéc tÝnh ....................................................... 45
2.1 Giíi thiÖu ........................................................................................... 45
2.2 C¸c m¹ng petri ................................................................................... 45
2.3 C¸c m¹ng WF .................................................................................... 49
2.4 TÝnh ®óng ®¾n .................................................................................... 51
2.5 C¸c ®Æc ®iÓm mang tÝnh cÊu tróc cña tÝnh ®óng ®¾n ......................... 54
2.5.1. M¹ng WF lùa chän tù do ............................................................ 54
2.5.2. C¸c m¹ng WF ®îc cÊu tróc tèt ................................................. 57
2.5.3. C¸c m¹ng WF bao S ................................................................... 61
2.5.4. Tãm t¾t l¹i mét sè thuéc tÝnh ...................................................... 63
2.6 Tæ hîp cña c¸c m¹ng WF .................................................................. 64
Ch¬ng 3 ..................................................................................................... 70
Ch¬ng tr×nh ph©n tÝch luång ®iÒu khiÓn ............................. 70
dßng c«ng viÖc WFAnalyzer .......................................................... 70
3.1 Giíi thiÖu ........................................................................................... 70
3.2 KiÕn tróc vµ chøc n¨ng cña ch¬ng tr×nh .......................................... 70
3.3 §¸nh gi¸ kÕt qu¶ ................................................................................ 73
KÕt luËn vµ ®¸nh gi¸ .......................................................................... 76
Danh môc tµi liÖu tham kh¶o ........................................................ 77
1
Më ®Çu
C¸c hÖ thèng ®iÒu khiÓn dßng c«ng viÖc hç trî cho tæ chøc h»ng ngµy
cña c¸c qu¸ tr×nh c«ng t¸c b»ng c¸ch quan t©m tíi ®iÒu khiÓn hËu cÇn cña
c«ng viÖc. Tr¸i ngîc víi c¸c thèng th«ng tin truyÒn thèng, chóng g¾ng
®Ó ®¸p øng nh÷ng thay ®æi thêng xuyªn cña c¸c dßng c«ng viÖc x¶y ra.
Bëi vËy, cÇn thiÕt cña c¸c c«ng ph©n tÝch ®Ó kiÓm tra ®óng ®¾n cña
c¸c dßng c«ng viÖc ®· trë nªn rÊt cÇn thiÕt. LuËn v¨n víi tªn gäi: “VÊn ®Ò
kiÓm duyÖt phôc håi tr¹ng th¸i lçi trong thèng qu¶n qui tr×nh“ sÏ
giíi thiÖu mét c«ng dùa trªn c¸c m¹ng petri. C«ng ph©n tÝch nµy khai
th¸c cÊu tróc cña m¹ng petri ®Ó t×m kiÕm c¸c lçi tiÒm tµng trong cÊu tróc cña
dßng c«ng viÖc. H¬n n÷a, c«ng ph©n tÝch cho phÐp kiÓm tra tæng hîp c¸c
dßng c«ng viÖc.
CÊu tróc cña luËn v¨n ngoµi phÇn ®Çu, kÕt luËn danh môc tµi liÖu
tham kh¶o ®îc chia lµm ba ch¬ng
Ch¬ng 1: Tæng quan
Ch¬ng 2: M¹ng Petri vµ c¸c thuéc tÝnh
Ch¬ng 3: Ch¬ng tr×nh ph©n tÝch luång ®iÒu khiÓn dßng
c«ng viÖc WFAnalyzer
Ch¬ng 1 tr×nh bµy tæng quan thèng qu¶n qui tr×nh theo tiªu
chuÈn cña hiÖp héi qu¶n qui tr×nh thÕ giíi, ®ã ®a ra cÇn thiÕt ph¶i
mét chÕ kiÓm so¸t ®îc qu¸ tr×nh thùc hiÖn cña mét qui tr×nh. Ch¬ng 2
giíi thiÖu vÒ m¹ng Petri øng dông cña m¹ng Petri vµo viÖc kiÓm duyÖt tÝnh
®óng ®¾n cña mét qui tr×nh. Ch¬ng 3 nãi ch¬ng tr×nh WFAnalyzer, mét
c«ng cho phÐp ®¸nh gi¸ tÝnh ®óng ®¾n cña mét qui tr×nh dùa trªn nÒn t¶ng
thuyÕt m¹ng Petri. Ch¬ng 4 ®a ra nh÷ng ®¸nh gi¸ nhËn xÐt nh÷ng
®iÓm ®· ®¹t ®îc cña luËn v¨n còng nh nh÷ng yÕu tè cÇn bæ sung, ph¸t triÓn.
2
Ch¬ng 1
Tæng quan
1.1. Giíi thiÖu
C¸c thèng ®iÒu khiÓn dßng c«ng viÖc (WFMS) ®îc dông cho
viÖc m« h×nh ho¸, ph©n tÝch, ban hµnh vµ ®Þnh vÞ trÝ cña c¸c qu¸ tr×nh c«ng t¸c
®· ®îc thiÕt bëi c¸c nhãm ngêi. C¸c qu¸ tr×nh c«ng t¸c ®îc trî bëi
mét WFMS híng trêng hîp, dô, c¸c nhiÖm ®îc thùc hiÖn bëi c¸c
trêng hîp ®Æc trng. C¸c kho¶n ®îc ®ång ý, tiÒn ®ang trong qu¸ tr×nh
b¶o hiÓm, ho¸ ®¬n, khai thuÕ, c¸c vi ph¹m giao th«ng c¸c kho¶n cÇm
qu¸ tr×nh híng trêng hîp ®iÓn h×nh thêng xuyªn ®îc trî bëi
WFMS. C¸c qu¸ tr×nh híng trêng hîp nµy, còng ®îc gäi c¸c dßng c«ng
viÖc, ®îc ®¸nh dÊu b»ng 3 thø nguyªn: (1) thø nguyªn dßng ®iÒu khiÓn, (2)
thø nguyªn i nguyªn, (3) thø nguyªn trêng hîp. [xem h×nh 1.1]. Thø
nguyªn dßng ®iÒu khiÓn ®îc ®Ò cËp ®Õn mét phÇn bËc cña c¸c nhiÖm vô,
dô, qu¸ tr×nh dßng c«ng viÖc. C¸c nhiÖm cÇn thiÕt ®Ó thùc hiÖn ®îc nhËn
d¹ng viÖc ®Þnh híng c¸c trêng hîp th«ng thêng theo c¸c nhiÖm ®ã
®îc x¸c ®Þnh. §iÒu kiÖn, d·y, viÖc ®Þnh híng lÆp song song cÊu tróc
danh nghÜa ®iÓn h×nh trong thø nguyªn dßng ®iÒu khiÓn. C¸c nhiÖm ®îc
thùc hiÖn bëi c¸c tµi nguyªn. C¸c tµi nguyªn lµ con ngêi (vÝ dô nh©n c«ng) vµ
hoÆc kh«ng ph¶i con ngêi (vÝ thiÕt bÞ, phÇn mÒm, phÇn cøng). Trong thø
nguyªn tµi nguyªn, c¸c tµi nguyªn ®ã ®îc ph©n lo¹i b»ng c¸ch ®ång nhÊt c¸c
vai trß( c¸c líp tµi nguyªn dùa trªn nÒn t¶ng c¸c hµm sè ®Æc trng) vµ c¸c ®¬n
chøc (nhãm, ®éi c¸c thµnh phÇn). thø nguyªn dßng ®iÒu khiÓn
thø nguyªn tµi nguyªn ®Òu ®iÓm chung, vÝ chóng kh«ng hoµn toµn thÝch
hîp víi mét trêng hîp ®iÓn h×nh. Thø nguyªn thø 3 cña mét dßng c«ng viÖc
®îc ®Ò cËp víi c¸c trêng hîp riªng lÎ ®îc thùc hiÖn theo sù ®Þnh nghÜa qu¸
tr×nh (thø nguyªn ®Çu tiªn) bëi c¸c tµi nguyªn thÝch hîp (thø nguyªn thø 2).
3
H×nh 1.1. ChiÒu cña qui tr×nh[3]
C¸c dßng c«ng viÖc ®iÒu khiÓn kh«ng ph¶i mét ý tëng míi. C¸c
thuËt ®iÒu khiÓn dßng c«ng viÖc ®îc tån t¹i qua c¸c thËp kû vµ rÊt nhiÒu kh¸i
niÖm khëi nguån s¶n xuÊt hËu cÇn còng thÓ thÝch hîp trong mét ng÷
kÞch b¶n dßng c«ng viÖc. Tuy nhiªn, c¸c WFSM mang tÝnh th¬ng m¹i ®·
trë thµnh mét thùc tÕ. MÆc dï nh÷ng hÖ thèng nµy ®îc øng dông thµnh c«ng,
WFMS hiÖn ®¹i Ýt nhÊt hai trë ng¹i quan träng. Thø nhÊt, c thèng
ngµy nay kh«ng thÓ co gi·n tèt, giíi h¹n bëi dung sai lçi tÝnh linh ®éng.
Thø hai, thuyÕt nÒn t¶ng thiÕu. HÇu hÕt trong 250 WFSM th¬ng m¹i
®iÓn h×nh [1] thÓ dông mét thuËt h×nh ho¸ riªng biÖt cho tõng
h·ng ®Ó thiÕt c¸c dßng c«ng viªc. Víi lùc cña hiÖp héi qu¶n qui tr×nh
thÕ giíi (WFMC), c¸c tiªu chuÈn thùc vÉn thiÕu. thiÕu c¸c tiªu chuÈn
h×nh thøc c¶n trë ph¸t triÓn cña c¸c kü thuËt ph©n tÝch ®éc lËp víi c¸c c«ng
cô. Nh lµ mét hÖ qu, WFMS hiÖn ®¹i kh«ng lµm cho dµng c¸c c«ng
ph©n tÝch tiªn tiÕn ®Ó x¸c ®Þnh tÝnh chÝnh x¸c cña mét dßng c«ng viÖc.
Nh nhiÒu nhµ nghiªn cøu ®· chØ ra [3], c¸c m¹ng petri thiÕt lËp mét
®iÓm khëi ®Çu tèt víi mét thiÕt lËp c¸c thuyÕt nÒn t¶ng cña viÖc ®iÒu
khiÓn c¸c dßng c«ng viÖc. LuËn v¨n nµy tËp trung vµo thø nguyªn dßng ®iÒu
khiÓn. Sö dông c¸c m¹ng petri ®Ó chØ râ mét thø tù cña c¸c nhiÖm vô. Dùa trªn
biÓu diÔn m¹ng petri cña dßng c«ng viÖc, ®a vÊn ®Ò cña kiÓm duyÖt.
LuËn v¨n cung cÊp c¸c thuËt ®Ó kiÓm duyÖt gäi thuéc tÝnh ®óng ®¾n.
Mét dßng c«ng viÖc ®óng ®¾n khi chØ khi, trong mäi trêng hîp, qu¸
4
tr×nh kÕt thóc mét c¸ch hîp thøc, vÝ dô sù kÕt thóc ®îc b¶o ®¶m, kh«ng cã sù
liªn quan rêi r¹c nµo, vµ kh«ng cã kho¸ chÕt còng nh kho¸ sèng.
LuËn v¨n chØ ra r»ng hÇu hÕt c¸c trêng hîp gÆp trong thùc tÕ, thuéc
tÝnh ®óng ®¾n thÓ ®îc kiÓm tra b»ng hµm thêi gian ®a thøc. H¬n n÷a,
thÓ chØ ra c¸c cÊu tróc ®¸ng ngê thÓ g©y nguy hiÓm tíi tÝnh ®óng ®¾n cña
mét dßng c«ng viÖc. LuËn v¨n còng chØ ra r»ng c¸ch tiÕp cËn ®îc tr×nh bµy
trong ch¬ng nµy cho phÐp kiÓm tra kÕt hîp cña c¸c dßng c«ng viÖc, nghÜa
tÝnh ®óng ®¾n cña mét qu¸ tr×nh thÓ ®îc quyÕt ®Þnh b»ng c¸ch ph©n chia
thµnh c¸c qu¸ tr×nh thø cÊp ®óng ®¾n. §Ó ¸p dông c¸c kÕt qu¶ ®îc tr×nh
bµy trong luËn v¨n nµy, ngêi thùc hiÖn ®· ph¸t triÓn mét m¸y ph©n tÝch dßng
c«ng viÖc m¹ng petri ë gäi WFAnalyzer. WFAnalyzer mét c«ng
ph©n tÝch thèng ®iÒu khiÓn dßng c«ng viÖc ®éc lËp c¸c giao diÖn víi
mét vµi s¶n phÈm dÉn ®Çu t¹i thÞ trêng c¸c s¶n phÈm qu¶n lÝ dßng c«ng viÖc.
1.2. C¸c khÝa c¹nh cña dßng c«ng viÖc
1.2.1. Trõu tîng ho¸ c¸c yÕu cña hÖ thèng qu¶n luång c«ng viÖc
PhÇn nµy sö dông thuéc tÝnh ®óng ®¾n nh tiªu chuÈn cña sù chÝnh x¸c.
thÓ thÊy r»ng thuéc tÝnh nµy kh«ng b¾t ®îc mäi lçi thÓ bëi chñ
yÕu tËp trung vµo dßng ®iÒu khiÓn. Tríc khi tËp trung vµo c¸c ph¬ng ph¸p
®Ó kiÓm tra ®óng ®¾n, xin nãi h÷u Ých cña tiªu chuÈn cho tÝnh ®óng
®¾n dßng ®iÒu khiÓn c«ng viÖc.
T¸c vô c¬ b¶n cña mét thèng ®iÒu khiÓn dßng c«ng viÖc lµ kÝch ho¹t
c¸c qu¸ tr×nh c«ng t¸c híng trêng hîp b»ng c¸ch kÕt hîp c¸c yÕu kh¸c
nhau. C¸c yÕu tè sau lµ liªn quan víi viÖc m« h×nh ho¸ dßng c«ng viÖc vµ viÖc
thùc hiÖn dßng c«ng viÖc: (1) yÕu tè dßng ®iÒu khiÓn (hoÆc qu¸ tr×nh); (2) yÕu
nguån tµi nguyªn (hoÆc chøc); (3) yÕu liÖu (hay th«ng tin); (4) yÕu
nhiÖm (hay chøc n¨ng); (5) yÕu ho¹t ®éng (hay øng dông). Thø
nguyªn thø 3 ph¶n ¸nh sù thùc r»ng c¸c dßng c«ng viÖc lµ c¸c híng trêng hîp.
5
Trong yÕu dßng ®iÒu khiÓn, ®Þnh nghÜa qu¸ tr×nh dßng c«ng viÖc
(gi¶n ®å dßng c«ng viÖc) ®îc ®Þnh nghÜa ®Ó chØ r»ng c¸c nhiÖm cÇn
thiÕt nµo cÇn ®îc thùc hiÖn theo thø nµo (vÝ viÖc ®Þnh híng hoÆc
dßng ®iÒu khiÓn). Mét nhiÖm vô lµ mét phÇn nguyªn tö cña c«ng viÖc. Sù ®Þnh
nghÜa qu¸ tr×nh dßng c«ng viÖc ®îc thÓ hiÖn cho c¸c trêng hîp ®Æc trng
(nh thÓ hiÖn cña dßng c«ng viÖc). Do mét trêng hîp mét thÓ hiÖn cña
mét ®Þnh nghÜa qu¸ tr×nh, t¬ng øng víi thùc hiÖn cña c«ng viÖc theo
viÖc ®Þnh híng riªng biÖt. Trong yÕu tµi nguyªn, cÊu tróc chøc
ph©n bè lµ riªng biÖt. CÊu tróc tæ chøc m« t¶ mèi quan hÖ gi÷a vai trß (c¸c líp
tµi nguyªn dùa trªn yÕu chøc n¨ng) c¸c nhãm (c¸c líp tµi nguyªn dùa
trªn yÕu chøc). C¸c tµi nguyªn, tr¶i réng con ngêi tíi thiÕt bÞ, h×nh
thµnh nªn ph©n chøc ®îc ph©n theo c¸c vai trß c¸c
nhãm. YÕu tè d÷ liÖu bao gåm d÷ liÖu ®iÒu khiÓn vµ d÷ liÖu s¶n phÈm. D÷ liÖu
®iÒu khiÓn lµ d÷ liÖu ®îc ®a ra mét c¸ch ®¬n lÎ v× môc ®Ých ®iÒu khiÓn dßng
c«ng viÖc, nh c¸c biÕn ®îc giíi thiÖu c¸c môc ®Ých ®Þnh híng.
D÷ liÖu s¶n phÈm lµ c¸c ®èi tîng th«ng tin (vÝ dô c¸c v¨n b¶n, c¸c ®Þnh d¹ng,
c¸c b¶ng) tån t¹i kh«ng phô thuéc vµo ®iÒu khiÓn dßng c«ng viÖc.
YÕu nhiÖm c¸c thao t¸c b¶n ®îc thùc thi bëi c¸c tµi nguyªn
trong khi ®ang thùc hiÖn mét nhiÖm cho mét trêng hîp nµo ®Êy. Trong
yÕu ho¹t ®éng, c¸c hµnh ®éng b¶n ®îc t¶. Nh÷ng hµnh ®éng ®ã
thêng xuyªn ®îc thùc hiÖn dông c¸c øng dông nh mét biªn tËp v¨n
b¶n ®Õn øng dông x©y dùng tuú biÕn ®Ó thùc hiÖn c¸c tÝnh to¸n phøc t¹p. §iÓn
h×nh, nh÷ng øng dông nµy t¹o ra, ®äc söa ch÷a liÖu ®iÒu khiÓn s¶n
phÈm trong yÕu tè th«ng tin.
Ch¬ng nµy ®a ra vÊn ®Ò cña kiÓm duyÖt dßng c«ng viÖc. MÆc
mçi yÕu tè ®Òu phï hîp, nhng luËn v¨n tËp trung vµo yÕu tè dßng ®iÒu khiÓn,
thùc ra tËp trung vµo vßng sèng cña mét trêng hîp mét c¸ch ®éc lËp.
6
Trong phÇn cßn l¹i, híng tíi do t¹i sao ph¶i trõu tîng ho¸ c khÝa
c¹nh kh¸c nhau khi kiÓm duyÖt mét dßng c«ng viÖc.
do ®Ó trõu tîng ho¸ yÕu tµi nguyªn bëi c¨n cø vµo thuËt
dßng ®iÒu khiÓn hiÖn thêi, t¹i bÊt thêi gian nµo còng chØ mét tµi
nguyªn ®ang lµm viÖc trong mét nhiÖm ®îc thùc hiÖn cho mét trêng
hîp riªng biÖt. Trong thèng ®iÒu khiÓn dßng c«ng viÖc hiÖn thêi kh«ng thÓ
chØ ra r»ng hµng lo¹t c¸c tµi nguyªn ®ang céng t¸c víi nhau khi ®ang thùc
hiÖn mét nhiÖm vô. ThËm chÝ nÕu nhiÒu ngêi ®ang lµm viÖc trong mét nhiÖm
vô, dô, ®ang viÕt b¸o c¸o, chØ mét ngêi ®îc cho phÐp thùc hiÖn nhiÖm vô
®ã xÐt yÕu cña thèng ®iÒu khiÓn dßng c«ng viÖc: nghÜa ngêi ®îc
lùa chän c«ng viÖc danh s¸ch ngêi dông thèng (vÝ nh khay c«ng
viÖc ®iÖn tö electronic worktray). Do mét ngêi ®ang lµm mét nhiÖm vô t¹i
mét thêi ®iÓm mçi nhiÖm rèt cuéc ®îc thùc hiÖn bëi mét ngêi (mÆc
thÓ ph©n t¸n cho mét nhãm mét ngêi), viÖc kiÓm tra r»ng mäi líp
tµi nguyªn Ýt nhÊt mét tµi nguyªn còng kh¸ hiÖu qu¶. Trong t¬ng ph¶n
víi rÊt nhiÒu ph¹m vi øng dông kh¸c ch¼ng h¹n mét thèng s¶n xuÊt linh
®éng, kh«ng b×nh thêng nh mét kÕt qu¶ kho¸ chÕt vÊn ®Ò kho¸
kh«ng thÓ cho phÐp. H¬n n÷a, quan ®iÓm cña viÖc kiÓm tra, viÖc ph©n
tÝch tÝnh chÝnh x¸c logic a mét dßng c«ng viÖc, trõu tîng ho¸ c¸c tµi
nguyªn hîp lÝ. Tuy nhiªn, nÕu trong t¬ng lai tÝnh n¨ng céng t¸c ®îc
trî bëi thèng ®iÒu khiÓn dßng c«ng viÖc (vÝ mét tÝch hîp s©u cña
phÇn mÒm nhãm thuËt dßng c«ng viÖc), th× yÕu tµi nguyªn cÇn ph¶i
®îc tÝnh ®Õn.
do trõu tîng ho¸ liÖu s¶n phÈm chóng n»m ngoµi ph¹m vi
cña hÖ thèng ®iÒu khiÓn dßng c«ng viÖc. Nh÷ng liÖu nµy thÓ thay ®æi
t¹i bÊt thêi ®iÓm nµo kh«ng th«ng b¸o cho thèng ®iÒu khiÓn dßng
c«ng viÖc. Sù thùc lµ nh÷ng tån t¹i ®ã thËm chÝ kh«ng phô thuéc vµo øng dông
dßng c«ng viÖc thÓ chia gi÷a c¸c dßng c«ng viÖc kh¸c nhau,
7
danh s¸ch nguyªn liÖu trong chøc ®îc chia bëi s¶n phÈm, sù thu
mua, sù b¸n hµng qu¸ tr×nh ®iÒu khiÓn chÊt lîng. liÖu ®iÒu khiÓn ®îc
dông bëi thèng ®iÒu khiÓn dßng c«ng viÖc ®Ó göi c¸c trêng hîp ®îc
®iÒu khiÓn bëi thèng ®iÒu khiÓn dßng c«ng viÖc. Tuy nhiªn mét vµi d÷ liÖu
nµy ®îc cËp nhËt l¹i b»ng con ngêi hoÆc c¸c øng dông. dô, t quyÕt
®Þnh ®îc t¹o ra bëi mét nhµ qu¶n dùa trªn trùc gi¸c hoÆc mét trêng hîp
®îc ph©n lo¹i dùa trªn mét tÝnh to¸n phøc t¹p bao gåm liÖu s¶n phÈm.
rµng, hµnh vi cña mét ngêi hoÆc mét øng dông phøc t¹p kh«ng thÓ ®îc
h×nh ho¸ hoµn toµn. nhiÒu do kh¸c ®Ó trõu tîng ho¸ c¸c thuéc
tÝnh dßng c«ng viÖc. NÕu thÓ b¶o ®¶m tÝnh chÝnh x¸c (vÝ tiªu chuÈn
tÝnh chÝnh x¸c ®îc dông trong ch¬ng nµy) cho mçi tr¹ng th¸i ngoµi
thuéc tÝnh dßng c«ng viÖc, còng gi÷ tr¹ng th¸i víi thuéc tÝnh dßng
c«ng viÖc (assuming). Cuèi cïng cÇn trõu tîng ho¸ khëi thuéc
tÝnh dßng c«ng viÖc bëi chóng cho phÐp sö dông m¹ng petri c¬ së (vÝ dô m¹ng
P/T) h¬n lµ c¸c m¹ng petri cÊp cao.
Víi c¸c do t¬ng tù, còng cÇn trõu tîng ho¸ yÕu nhiÖm
chøc. Mçi nhiÖm thuéc mét nguyªn trõu tîng thùc hiÖn
cña chøc bªn trong c¸c nhiÖm vô. thèng ®iÒu khiÓn dßng c«ng viÖc
thÓ chØ ch¹y c¸c øng dông hoÆc ghi nhí ngêi dông gi¸m s¸t kÕt qu¶.
Nã kh«ng thÓ ®iÒu khiÓn sù thùc hiÖn tù ®éng cña nhiÖm vô. H¬n n÷a, tõ quan
®iÓm cña sù kiÓm duyÖt, viÖc tËp trung vµo h×nh th¸i dßng ®iÒu khiÓn lµ hîp lÝ.
Thùc tÕ cÇn ph¶i x¸c ®Þnh chu k× sèng cña mçi trêng hîp t¸ch biÖt ra. ChØ
mét c¸ch c¸c trêng hîp ¶nh hëng lÉn nhau lµ c¹nh tranh c¸c tµi
nguyªn chia liÖu s¶n phÈm. (Chó ý r»ng liÖu ®iÒu khiÓn t¸ch
biÖt hoµn toµn). H¬n n÷a, nÕu chóng ta trõu tîng ho¸ tµi nguyªn liÖu,
th× còng ph¶i c©n nh¾c vßng sèng cña mét trêng hîp mét c¸ch riªng biÖt. Sù
c¹nh tranh gi÷a c¸c trêng hîp v× c¸c tµi nguyªn chØ liªn quan tíi sù ph©n tÝch
hiÖu n¨ng.
8
1.2.2. Sù cÇn thiÕt ph¶Ø cã mét chÕ kiÓm duyÖt vµ phôc håi tr¹ng th¸i lçi
C¸c ®Þnh nghÜa qui tr×nh thÓ trë nªn rÊt phøc t¹p, ®Æc biÖt khi qui
tr×nh ®ã ®· qua nhiÒu n¨m ®îc söa ®æi rÊt nhiÒu phiªn b¶n. phøc t¹p
nh vËy nªn ngêi thiÕt qui tr×nh rÊt g©y ra lçi khi ch¹y qui tr×nh trong
thèng qu¶n lÝ. C¸c nhµ thiÕt qui tr×nh kh¸c nhau thuéc c¸c chøc kh¸c
nhau ®¶m tr¸ch c¸c phÇn kh¸c nhau cña mét qui tr×nh, ®Ó ®¶m b¶o r»ng qui
tr×nh c«ng viÖc cña mçi ngêi t¬ng thÝch víi ®Ünh nghÜa qui tr×nh cña
ngêi kh¸c, ®Þnh nghÜa qui tr×nh cña anh ta ph¶i ®¶m b¶o ®îc mét tiªu
chuÈn. §Ó thÓ qu¶n ®îc c¸c t×nh huèng phøc t¹p nh vËy, mét c«ng
kiÓm duyÖt ph¶i kiÓm tra ®îc c¸c tÝnh chÊt sau:
-Mét ®Þnh nghÜa qu¸ tr×nh dßng c«ng viÖc ph¶i lµ ®éc lËp vµ ®óng ®¾n
-Cã sù thõa kÕ gi÷a c¸c lu«ng ®iÒu khiÓn c«ng viÖc.
1.3. M« h×nh tham chiÕu dßng c«ng viÖc [5]
1.3.1. Tæng quan
h×nh tham chiÕu dßng c«ng viÖc ®îc ph¸t triÓn c¸c cÊu tróc øng
dông dßng c«ng viÖc chung b»ng c¸ch x¸c ®Þnh c¸c giao diÖn trong cÊu tróc
nµy c¸i nµo cho phÐp c¸c s¶n phÈm ®îc thao t¸c gi÷a c¸c phÇn t¹i c¸c møc
®é. TÊt thèng dßng c«ng viÖc bao gåm mét c¸c thµnh phÇn chung
t¬ng t¸c lÉn nhau theo mét tËp c¸c c¸ch ®îc ®Þnh nghÜa, c¸c s¶n phÈm kh¸c
nhau sÏ ®îc biÓu ®iÓn h×nh qua c¸c møc ®é kh¸c nhau cña kh¶ n¨ng trong
mçi thµnh phÇn chung ®ã. §Ó hoµn thµnh thao t¸c gi÷a c¸c phÇn gi÷a c¸c s¶n
phÈm dßng c«ng viÖc mét d¹ng ®îc tiªu chuÈn ho¸ c¸c giao diÖn vµ c¸c ®Þnh
d¹ng liÖu trao ®æi gi÷a c¸c thµnh phÇn cÇn thiÕt. Mét sè chuçi thao t¸c
riªng biÖt thÓ ®îc cÊu tróc b»ng c¸ch tham chiÕu tíi ch¼ng h¹n, c¸c giao
diÖn, biÓu diÔn c¸c møc ®é kh¸c nhau cña c¸c hµm thÝch nghi khi thÝch hîp
víi vïng s¶n phÈm trong thÞ trêng.
9
1.3.2. CÊu tróc dßng c«ng viÖc
H×nh 1.2 c¸c thµnh phÇn giao diÖn chÝnh trong thiÕt cÊu
tróc dßng c«ng viÖc.
CÊu tróc nµy m« t¶ c¸c thµnh phÇn vµ giao diÖn chÝnh. Chóng ®îc xem
xÐt lÇn lît trong c¸c phÇn tiÕp theo. Ngay khi thÓ, chi tiÕt a c¸c giao
diÖn ®¬n (c¸c d¹ng APIs c¸c d¹ng trao ®æi) ®îc ph¸t triÓn khi mét
d¹ng lâi th«ng thêng sö dông c¸c th«ng ®iÒu kiÖn khi cÇn thiÕt ®Ó ®èi phã
víi c¸c thñ tôc riªng lÎ cña c¸c giao diÖn ®Æc biÖt.
Giao diÖn xung quanh dÞch ban hµnh dßng c«ng viÖc ®îc chØ bëi
WAPI c¸c d¹ng dßng c«ng viÖc APIs trao ®æi, thÓ ®îc xem xÐt nh
mét d¹ng cÊu tróc dÞch cña thèng dßng c«ng viÖc thÓ truy cËp
®iÒu chØnh l¹i c¸c mèi quan gi÷a phÇn mÒm ®iÒu khiÓn dßng c«ng viÖc
c¸c thµnh phÇn thèng kh¸c. RÊt nhiÒu chøc n¨ng trong 5 vïng giao diÖn
lµ phæ biÕn tíi 2 hoÆc nhiÒu h¬n c¸c giao diÖn dÞch vô do thÝch hîp h¬n
®Ó xem xÐt WAPI nh mét giao diÖn dÞch ®îc thèng nhÊt dông ®Ó
chèng ®ì c¸c chøc n¨ng ®iÒu khiÓn dßng c«ng viÖc qua 5 vïng chøc n¨ng, h¬n
lµ 5 giao diÖn ®¬n lÎ.
H×nh 1.2 .C¸c thµnh phÇn vµ giao diÖn chÝnh trong thiÕt kÕ cÊu tróc dßng
c«ng viÖc.
10
1.3.3. DÞch vô ban hµnh dßng c«ng viÖc
1.3.3.1. ThÕ nµo lµ mét dÞch vô ban hµnh dßng c«ng viÖc?
DÞch ban hµnh dßng c«ng viÖc cung cÊp m«i trêng lóc ch¹y (run
time) trong ®ã khëi t¹o ho¹t ®éng cña qu¸ tr×nh xuÊt hiÖn, dông
mét hoÆc nhiÒu c¸c cç m¸y (engine) ®iÒu khiÓn dßng c«ng viÖc, tr¸ch
nhiÖm ®èi víi phÇn c«ng viÖc biªn dÞch vµ kÝch ho¹t mét phÇn hoÆc tÊt c¶, cña
qu¸ tr×nh ®Þnh nghÜa vµ t¬ng t¸c víi c¸c tµi nguyªn bªn ngoµi cÇn thiÕt ®Ó
lý hµng lo¹t c¸c hµnh ®éng kh¸c nhau.
§Þnh nghÜa DÞch vô ban hµnh dßng c«ng viÖc
Mét dÞch phÇn mÒm thÓ bao gåm mét hoÆc nhiÒu h¬n c¸c m¸y
dßng c«ng viÖc ®Ó t¹o ra, ®iÒu khiÓn vµ thùc hiÖn c¸c thÓ hiÖn dßng c«ng viÖc.
C¸c øng dông cã thÓ giao tiÕp víi dÞch vô nµy th«ng qua c¸c giao diÖn ch¬ng
tr×nh øng dông dßng c«ng viÖc (WAPI).
Trong cÊu tróc ®· ®îc chÊp nhËn, mét chia c¸ch logic gi÷a viÖc
xö lý nµy víi hµnh ®éng ®iÒu khiÓn logic, mµ t¹o thµnh dÞch vô ban hµnh dßng
c«ng viÖc, vµ c¸c c«ng cô øng dông c¸c t¸c vô ngêi sö dông cuèi cïng t¹o
thµnh qu¸ tr×nh ®îc kÕt hîp víi mçi hµnh ®éng. chia c¸ch nµy cung
cÊp c¸c khn¨ng cña mét vïng réng lín c¸c tiªu chuÈn c«ng nghiÖp hoÆc c¸c
c«ng øng dông riªn biÖt ngêi dïng ®îc tÝch hîp trong mét øng dông
dßng c«ng viÖc cô t.
t¬ng t¸c víi c¸c nguån bªn ngoµi thÓ truy cËp víi mét dÞch
ban hµnh ®Æc biÖt x¶y ra th«ng qua mét trong hai giao diÖn:
* Giao diÖn øng dông kh¸ch, qua ®ã mét m¸y dßng c«ng viÖc
t¬ng t¸c víi ®iÒu khiÓn dßng c«ng viÖc, tr¸ch nhiÖm chøc c«ng viÖc
víi t c¸ch mét ngêi dïng nguån. §ã kh¶ n¨ng tr¸ch nhiÖm cña mét
®iÒu khiÓn danh s¸ch c«ng viÖc ®Ó lùa chän c¸c môc c«ng viÖc
®¬n trong danh s¸ch c«ng viÖc. ho¹t ®éng cña c¸c c«ng øng dông
11
thÓ díi sù ®iÒu khiÓn cña bé ®iÒu khiÓn danh s¸ch c«ng viÖc hoÆc ngêi dïng
cuèi cïng.
* Giao diÖn øng dông ®îc cÇu viÖn, cho phÐp m¸y dßng c«ng viÖc
t¬ng t¸c trùc tiÕp víi mét c«ng ®Æc biÖt ®Ó ®¶m nhËn mét ho¹t ®éng ®Æc
thï. §iÒu nµy thÓ mét øng dông m¸y chñ nÒn t¶ng ®iÓn h×nh kh«ng
giao diÖn øng dông, n¬i mét ho¹t ho¸ ®Æc biÖt dông mét c«ng ®ßi
hái thao t¸c ngêi dïng cuèi cïng sÏ b×nh thêng ®îc cÇu viÖn qua giao diÖn
danh s¸ch c«ng viÖc ®Ó cung cÊp nhiÒu h¬n tÝnh linh ho¹t cho viÖc lËp lÞch
nhiÖm øng dông. B»ng c¸ch dông mét giao diÖn chuÈn cho c«ng cÇu
viÖn, c¸c c«ng øng dông t¬ng lai thÓ dßng c«ng viÖc ®îc cho phÐp
trong mét kiÓu ®îc chuÈn ho¸.
Trong phÇn nµy, dÞch ban hµnh dßng c«ng viÖc ®îc th¶o luËn nh
mét thùc thÓ logic ®¬n lÎ, mÆc dï vÒ mÆt vËt lÝ nã cã thÓ chÞu sù kiÓm so¸t tËp
trung hoÆc ph©n t¸n theo chøc n¨ng.
Trong mét dÞch vô ban hµnh dßng c«ng viÖc ph©n t¸n, hµng lo¹t c¸c dßng
c«ng viÖc ®îc l¾p vµo mçi ®iÒu khiÓn mét phÇn cña ban hµnh
¶nh hëng tËp hîp con cña c¸c c«ng dông øng dông quan
víi c¸c ho¹t ho¸ trong viÖc cho tr¸ch nhiÖm. Nh mét dÞch ban
hµnh ®îc xem xÐt danh nghÜa phæ biÕn ph¹m vi hµnh chÝnh, vËy
c¸c ®Þnh nghÜa tªn c¸c øng dông/ngêi dïng thÓ ®îc ®iÒu khiÓn
trong mét nÒn t¶ng phï hîp. C¸c hÖ thèng dßng c«ng viÖc ®îc thiÕt kÕ t¹o ra
øng dông cña c¸c d¹ng giao thøc c¸c d¹ng trao ®æi gi÷a c¸c m¸y dßng
c«ng viÖc ®Ó ®ång ho¸ c¸c ho¹t ®éng cña chóng thay ®æi c¸c th«ng tin
®iÒu khiÓn ho¹t ho¸ lý. liÖu dßng c«ng viÖc thÝch hîp thÓ còng
®îc nhîng l¹i gi÷a c¸c cç m¸y dßng c«ng viÖc. Trong mét dÞch vô ban hµnh
dßng c«ng viÖc ®¬n lÎ ®ång nhÊt, ch¼ng h¹n sù tæ chøc lµ c¸c ®¹i lý ®Æc biÖt.
N¬i nµo c¸c s¶n phÈm kh«ng ®ång nhÊt r¾c rèi, mét trao ®æi ®îc
tiªu chuÈn ho¸ lµ cÇn thiÕt gi÷a c¸c cç m¸y dßng c«ng viÖc. Sö dông giao diÖn
12
4, dÞch ban hµnh thÓ ®a ra c¸c hµnh ®éng hoÆc c¸c thø c¸p cho
mét dÞch vô ban hµnh (kh«ng ®ång nhÊt) kh¸c cho mçi sù thùc hiÖn.
1.3.3.2. Cç m¸y dßng c«ng viÖc
Mét m¸y dßng c«ng viÖc tr¸ch nhiÖm víi nh÷ng phÇn hoÆc toµn
bé m«i trêng ®iÒu khiÓn thêi gian ch¹y trong mçi dÞch vô ban hµnh.
§Þnh nghÜa cç m¸y dßng c«ng viÖc
Mét dÞch phÇn mÒm hoÆc “cç m¸y” cung cÊp m«i trêng thùc hiÖn
thêi gian ch¹y cho mçi thÓ hiÖn dßng c«ng viÖc.
Mét phÇn mÒm ®iÓn h×nh nh vËy cung cÊp nh÷ng ®iÒu kiÖn ®Ó qu¶n lÝ:
Sù diÔn dÞch c¸c ®Þnh nghÜa qu¸ tr×nh
§iÒu khiÓn thÓ hiÖn cña qu¸ tr×nh t¹o ra, ho¹t ®éng, t¹m
dõng, sù kÕt thóc
Sù ®iÒu híng gi÷a xö lý c¸c hµnh ®éng cã thÓ bao gåm c¸c cÊu tróc liªn
tôc hoÆc song song, danh s¸ch chèt, gi¶i thÝch cña c¸c liÖu thÝch ®¸ng
dßng c«ng viÖc
§¨ng nhËp vµ ®¨ng xuÊt c¸c thµnh phÇn ®Æc biÖt
Sù nhËn d¹ng cña c¸c môc c«ng viÖc cho sù chó ý cña ngêi dïng vµ mét
giao diÖn ®Ó hç trî c¸c mèi quan hÖ ngêi dïng.
duy tr× cña liÖu ®iÒu khiÓn dßng c«ng viÖc liÖu dßng c«ng
viÖc thÝch hîp, chuyÓn c¸c liÖu dßng c«ng viÖc thÝch hîp sang/tõ c¸c øng
dông hoÆc ngêi dïng.
Mét giao diÖn cÇu viÖn c¸c øng dông bªn ngoµi kÕt nèi bÊt liÖu
dßng c«ng viÖc thÝch hîp nµo.
gi¸m s¸t c¸c hµnh ®éng cho viÖc ®iÒu khiÓn, ®iÒu hµnh c¸c môc
®Ých kiÓm tra.
Mét cç m¸y dßng c«ng viÖc cã thÓ ®iÒu khiÓn sù thùc hiÖn cña mét d¹ng
hoÆc ph©n cÊp lý, víi mét ph¹m vi ®îc ®Þnh nghÜa - ®· ®îc
13
x¸c ®Þnh b»ng vïng c¸c d¹ng ®èi tîng, c¸c cÊu tróc cña chóng,
thÓ gi¶i thÝch trong ®Þnh nghÜa xö lý.
Trong mét dÞch vô ban hµnh gåm nhiÒu c¸c cç m¸y dßng c«ng viÖc phøc
t¹p, mét ph©n chia qu¸ tr×nh thùc hiÖn qua c¸c m¸y hîp thµnh.
thÓ d¹ng lý, víi mét m¸y ®Æc biÖt ®iÒu khiÓn mét d¹ng
®Æc biÖt trong tr¹ng th¸i toµn vÑn cña nã, b»ng c¸c cÊu tróc hµm, víi mét
m¸y ®Æc biÖt ®iÒu khiÓn c¸c phÇn kh¸c cña mét qu¸ tr×nh ®ßi hái cña
ngêi dïng hoÆc c¸c nguån ph©n trong ph¹m vi ®iÒu khiÓn cña chÝnh nã,
hoÆc mét vµi kü thuËt ph©n chia kh¸c.
1.3.3.3. C¸c cç m¸y ban hµnh dßng c«ng viÖc ®ång nhÊt vµ kh«ng ®ång nhÊt
Mét dÞch ban hµnh dßng c«ng viÖc ®ång nhÊt bao gåm mét hoÆc
nhiÒu m¸y dßng c«ng viÖc t¬ng thÝch cung cÊp m«i trêng thùc hiÖn thêi
gian ch¹y cho mçi qu¸ tr×nh dßng c«ng viÖc víi mét d¹ng ®îc ®Þnh
nghÜa (s¶n phÈm ®Æc biÖt) cña c¸c cÊu tróc ®Þnh nghÜa qu¸ tr×nh lý. C¸c
thuËt thùc hiÖn ®îc thiÕt lËp qua nhiÒu d¹ng m¸y dßng c«ng viÖc
c¸c giao thøc c¸c d¹ng trao ®æi ®îc dông ®Ó khuyÕn khÝch trë thµnh
s¶n phÈm ®Æc biÖt vµ kh«ng ®îc tiªu chuÈn ho¸.
Mét dÞch ban hµnh dßng c«ng viÖc kh«ng ®ång nhÊt bao gåm mét
hoÆc nhiÒu dÞch vô ®ång nhÊt, sinh ra c¸c tiªu chuÈn chung cho sù thao t¸c t¹i
mét møc biÓu diÔn ®îc ®Þnh nghÜa. Dù tÝnh tríc r»ng mét sè møc tr×nh diÔn
sÏ ®îc ®Þnh nghÜa nh»m hç trî viÖc t¨ng c¸c møc cña c¸c chøc n¨ng chung.
Chóng ®îc cho r»ng bao gåm (gi÷a c¸c thø kh¸c):
Mét sù s¾p xÕp danh nghÜa chung qua vïng kh«ng ®ång nhÊt.
trî cho c¸c ®èi tîng ®Þnh nghÜa qu¸ tr×nh chung c¸c cÊu
tróc qua vïng.
Hç trî d÷ liÖu dßng c«ng viÖc thÝch hîp nhîng l¹i qua vïng.
Hç trî qu¸ tr×nh xö lý, ph©n cÊp xö lý vµ ho¹t ®éng nhîng l¹i gi÷ c¸c cç
m¸y dßng c«ng viÖc kh«ng ®ång nhÊt.
14
Hç trî c¸c chøc n¨ng qu¶n lý vµ ®iÒu khiÓn chung trong vïng.
Hç trî c¸c d÷ liÖu ®iÒu khiÓn dßng c«ng viÖc chung vµ sù trao ®æi cña nã
(vÝ dô qu¸ tr×nh xö lý vµ d÷ liÖu tr¹ng th¸i ho¹t ®éng ®îc chia sÎ) sÏ cÇn thiÕt
®Ó hç trî më hoµn toµn sù ¶nh hëng lÉn nhau gi÷a c¸c s¶n phÈm kh«ng ®ång
nhÊt; khi mét sù ®¸p øng ®îc chuÈn ho¸ tèt ®îc xem xÐt kh«ng thÓ ®¹t ®îc
trong t¬ng lai dù b¸o tríc, cho dï tÇm quan träng c¸c møc cña sù thao t¸c bÞ
chi phèi bëi vïng tr×nh bµy ®îc ®Þnh nghÜa.
Sù chuyÓn dÞch tr¹ng th¸i ho¹t ®éng vµ xö lý
DÞch ban hµnh dßng c«ng viÖc thÓ ®îc xem xÐt nh mét thiÕt
chuyÓn dÞch tr¹ng th¸i, n¬i c¸c qu¸ tr×nh hoÆc hµnh ®éng ®¬n bao
gåm c¸c tr¹ng th¸i thay ®æi trong tr¶ lêi c¸c kiÖn bªn ngoµi (vÝ
hoµn thµnh cña mét hµnh ®éng) hoÆc c¸c quyÕt ®Þnh ®iÒu khiÓn ®Æc biÖt ®a
ra bëi mét m¸y dßng c«ng viÖc (vÝ ®iÒu híng tíi bíc hµnh ®éng
tiÕp theo trong qu¸ tr×nh xö lý).
Mét sù s¾p xÕp chuyÓn dÞch tr¹ng th¸i c¬ b¶n ®Ó minh ho¹t cho vÝ dô qu¸
tr×nh xö lý ®îc biÓu diÔn díi ®©y:
H×nh 1.3. Mét vÝ dô vÒ c¸c dÞch chuyÓn tr¹ng th¸i cho mét thÓ hiÖn cña qu¸ tr×nh
Trong biÓu ®å trªn, chuyÓn dÞch gi÷a c¸c tr¹ng th¸i (®îc biÓu diÔn bëi
c¸c mòi tªn) x¶y ra trong tr¶ lêi cho c¸c lÖnh WAPI ®Æc biÖt ®îc chØ râ;
c¸c chuyÓn dÞch gi÷a c¸c tr¹ng th¸i tÊt nhiªn còng sÏ x¶y ra nh lµ kÕt qu¶ cña